FÓGRAÍONN INSTITIÚID SCANNÁN NA HÉIREANN LAINSEÁIL AMHARC ÉIREANN: LÉARGAS AR ÉIRINN

BREIS AGUS 250 SCÉAL NUACHTA DE CHUID GAEL LINN CURTHA I LÁTHAIR AR LÉARSCÁIL IDIRGHNÍOMHACH AR LÍNE

ROCHTAIN SAOR IN AISCE AR FUD AN DOMHAIN https://ifiarchiveplayer.ie/gael-linn/

Dé Máirt, 3 Márta: Tá Institiúid Scannán na hÉireann (IFI), Baile Átha Cliath, i gcomhar le Gael Linn, ag fógairt inniu go bhfuil bailiúchán suntasach nuachtríleanna stairiúla seolta acu, Amharc Éireann: Léargas ar Éirinn. Tá tréiléar an bailiúchán ar fáil anseo: https://youtu.be/HOAf7R8qas4.

Tá an bailiúchán seo de nuachtríleanna de chuid Gael Linn ó na 1950í agus na 1960í ar fáil anois le sruthú saor in aisce ar fud an domhain ar sheinnteoir Aircív IFI agus ar shraith aipeanna. Ina theannta sin, tá léarscáil thumthach idirghníomhach nua d’Éirinn forbartha ar ardáin dhigiteacha IFI. Ligeann an léarscáil seo d’úsáideoirí an bailiúchán a iniúchadh go mion agus scéalta a bhaineann le sráidbhailte nó contaetha a aimsiú. Déan iniúchadh ar bhreis is 250 nóiméad – gach ceann acu ceangailte le sráidbhaile, baile nó contae – agus tú ag brabhsáil na tíre go tíreolaíoch.

Tá an léarscáil idirghníomhach léirithe ar an aip ag comhlacht teicneolaíochta Éireannaí Axonista, agus tá an aip IFI Archive Player ar fáil le híoslódáil ó Google Play, an App Store, Amazon TV, Android TV agus Roku.

Tá Príomhfheidhmeannach Gael Linn, Réamonn Ó Ciaráin, agus an staraí agus an t-acadóir Dr Ciara Chambers ó Choláiste na hOllscoile, Corcaigh, ar fáil chun labhairt faoi stair an bhailiúcháin, a thionchar sóisialta ag an am, éagsúlacht na hoibre, conas a taispeánadh é, agus an chomhpháirtíocht leis an IFI. Tá beathaisnéisí iomlána na n-urlabhraithe ar fáil sna Nótaí d’Eagarthóirí agus tá grianghraif ar fáil freisin.

Bunaíodh Gael Linn i 1953 agus an misean acu teanga agus cultúr na hÉireann a chur chun cinn agus a athbheochan ar bhealaigh éagsúla.

Ba é na nuachtríleanna Amharc Éireann, a seoladh i 1956, an chéad nuachtán dúchasach pictiúrlainne rialta, ó nuachtríleanna Irish Events (1917–1920). Eisíodh an clár ar dtús mar shraith míreanna gearra míosúla le stíl irise agus ina dhiaidh sin mar eagrán seachtainiúil. Eisíodh 267 eagrán san iomlán i dtréimhse a mhair cúig bliana ó 1959 agus thaispeántaí iad i bpictiúrlanna ar fud na tíre mar ardú cuirtíní don phríomhscannán. Bhíodh dhá nó trí ghné ghearra i ngach eipeasóid a mbeadh suim ag lucht féachana i bpictiúrlanna na hÉireann iontu.

Tugann an tsraith cuntas beoga ar fhorbairt ghasta na hÉireann le linn tréimhse a bhí an-fhorásach faoi mhaoirseacht T.K. Whitaker, Rúnaí na Roinne Airgeadais, agus an Taoiseach, Seán Lemass.

Mhair an tsraith go dtí 1964, nuair a tháinig laghdú ar nuachtscannáin sna pictiúrlanna mar fhoirm mhóréileamh faisnéise agus siamsaíochta mar gheall ar theacht na nuachta ar an teilifís. Mar sin féin, tá tionchar Amharc Éireann de chuid Gael Linn ar fhéiniúlacht chultúrtha na hÉireann fós le brath sa lá atá inniu ann agus na nuachtscannáin seo agus saibhreas stairiúil trí lionsa na hÉireann ceaptha ag an tsraith.

Ar an bpríomhfhoireann léiriúcháin bhí an léiritheoir Colm Ó Laoghaire, na fir cheamara Jim Mulkerns, Vincent Corcoran agus Nick O’Neill, an fear fuaime Peter Hunt, na scriptscríbhneoirí Breandán Ó hEithir agus Máirtín Ó Cadhain, an tráchtaire Pádraic Ó Raghallaigh agus an cumadóir Gerard Victory. Ar na baill eile den chriú bhí George Morrisson, Val Ennis agus Morgan O’Sullivan.

Chomh maith leis an seoladh agus na hábhair atá ar fáil saor in aisce ar líne agus tríd an aip, scrúdóidh Institiúid Scannán na hÉireann cúlra léiriúcháin na scannán agus a luach leanúnach cultúrtha le léiriú den chlár faisnéise Ireland in the Newsreels le MacDara Ó Curraidhín / Éire na Nuachtscannán, agus plé painéil ina dhiaidh leis an Dr Ciara Chambers ó Choláiste na hOllscoile, Corcaigh,  Réamonn Ó Ciaráin de chuid Gael Linn, an t-iriseoir Helena Mulkerns, an t-iriseoir ceamara, Nick O’Neill, Áine Gallagher, bean ghrinn agus treall-ghníomhaí Gaeilge. Beidh an t-imeacht ar siúl Dé Luain, 9 Márta ag 18:30 agus tá ticéad de dhíth.

Ag labhairt dó ag an seoladh, dúirt Stiúrthóir/POF IFI, Ross Keane: Tá áthas ar Institiúid Scannán na hÉireann comhpháirtíocht a dhéanamh le Gael Linn ar an seoladh seo den bhailiúchán stairiúil luachmhar seo. Is tionscadal suntasach eile ó Aircív Scannán na hÉireann é bailiúchán Amharc Éireann a chuireann lena misean ríthábhachtach oidhreacht náisiúnta scannáin na hÉireann a chaomhnú. Táimid buíoch de Réamonn Ó Ciaráin agus den fhoireann ar fad ag Gael Linn as a gcomhoibriú, agus dár gcomhpháirtithe ag Axonista as cabhrú le léarscáil idirghníomhach an bhailiúcháin a thabhairt chun beatha.

Dúirt Príomhfheidhmeannach Gael Linn, Réamonn Ó Ciaráin: Is taifead luachmhar closamhairc de stair shóisialta é Amharc Éireann a léiríonn Éire ag am nuair a bhí mórathruithe sóisialta ag titim amach. Chuir na gearrscannáin seo go mór le hathbheochan na Gaeilge, agus tá siad réidh anois le leanúint ar aghaidh a dhéanamh amhlaidh ní hamháin in Éirinn ach ar fud an domhain. Tá áthas ar Gael Linn a bheith ag comhoibriú leis an IFI ar an mhórthionscnamh seo a chinnteoidh go mbeidh rochtain ar Amharc Éireann anois i nGaeilge agus i mBéarla araon. 

Dúirt Príomhfheidhmeannach Axonista Claire McHugh: Léiríonn Amharc Éireann conas is féidir leis an teicneolaíocht nua scannáin ó chartlann a dhíghlasáil do lucht féachana ar bhealaí nua ar fad. Trí breis is 250 scéal á nochtadh ar léarscáil idirghníomhach, chuireamar sraith chumhachtach áiteanna leis an am – rud a chuireann ar chumas lucht féachana stair na hÉireann a iniúchadh go geografach chomh maith le go croineolaíoch. Tá comhpháirtíocht dhlúth dhuaiseach Axonista le IFI ó 2017 bunaithe air seo go díreach: teicneolaíocht mhachnamhach a chur i bhfeidhm chun fionnachtain agus rochtain chultúrtha a dhoimhniú.

Déantar nua-aoisiú agus dul chun cinn eacnamaíoch shochaí na hÉireann sna 1950í agus sna 1960í a dhoiciméadú trí réimse leathan scéalta, amhail Thrills for Dubliners: Speedboats on the Liffey, Mansion House – Ideal Homes Exhibition, agus réimse leathan seónna faisin. Déantar an tionsclaíocht a thaifeadadh trí nuachtríleanna ar nós Electrification of Connemara agus Ireland’s First Oil-Fired Power Station. Mar sin féin, cuirtear an nua-aoisiú seo taobh le tábhacht leanúnach na hEaglaise Caitlicí in Éirinn, le hiontrálacha suntasacha lena n-áirítear Annual Blessing of Aer Lingus Fleet agus Gift of Bull Sent to Pope.

Feictear daoine cáiliúla idirnáisiúnta ar nós Banphrionsa Grace Mhonacó, John Huston agus Arthur Miller, agus ceapadh imeachtaí níos laethúla i Keeping Warm in the Big Freeze agus i scannáin ar chluichí CLG lena n-áirítear cluiche ceannais Camógaíochta Uile-Éireann 1959 idir Baile Átha Cliath agus Maigh Eo agus leathcheannais Peile Sinsearaí Uile-Éireann 1960 idir Ciarraí agus Gaillimh.

Tá fás sa spéis i gcaidreamh idirnáisiúnta le feiceáil i roinnt scéalta ar nós Irish Forces in the Congo, agus taisteal thar lear ag éirí níos inrochtana mar a chonacthas i Dublin-New York: Irish Jet Liner Inaugural Flight agus Dublin – Malaga: Aer Lingus Start Winter Sunshine Flight. Sonraítear réimse lonrach siamsaíochta oíche i Nigerian Independence Ball; ag réimse comórtais damhsa bálseomra agus ag damhsa mac léinn in Arts Students Get Twisted.

Péinteálann an bailiúchán pictiúr casta den saol ar fud an oileáin ag an am seo: agus tagairt déanta do gheilleagar athraitheach na tíre i scéalta ar nós mórshiúl agóide ag feirmeoirí i Luimneach agus comhdháil ceardchumainn i mBun Cranncha. Tá saol cultúrtha na hÉireann le feiceáil i bhFleadhanna éagsúla Ceoil i gCluain Eois, i dTuaim agus sa Mhuileann gCearr; agus go leor ócáidí stairiúila comórtha a thugann ómós do stair shuaiteach na tíre sa stair le déanaí. Thaifeadtaí crua-scéalta drámatúla nuachta go rialta ar nós seachadadh soláthairtí le héileacaptar chuig oileán Inis Toirc i 1961 agus Shannon Air Disaster: 83 Dead, No Survivors.

Ag seoladh le linn Sheachtain na Gaeilge 2026, tá áthas ar an IFI 255 scannáin ó shraith Amharc Éireann a chur i láthair, le tacaíocht agus comhpháirtíocht ó Gael Linn agus onár soláthraí aipeanna, Axonista.

Tá an bailiúchán ar fáil anois don phobal, saor in aisce ar fud an domhain, trí ardáin ar líne an IFI, IFI Archive Player, agus tríd an tsraith aipeanna saor in aisce IFI Archive Player arna forbairt ag an gcomhlacht teicneolaíochta Éireannaí Axonista, agus atá ar fáil le híoslódáil ó Google Play, an App Store, Amazon TV, Android TV agus Roku.

Is féidir scannáin a fháil tríd an léarscáil idirghníomhach nuafhorbartha, atá ar fáil ag https://ifiarchiveplayer.ie/map/

Rinneadh gach iarracht na suíomhanna cearta a aimsiú do gach marcóir aonair ar an léarscáil idirghníomhach. Mar sin féin, ós rud é nach bhfuil roinnt scéalta bunaithe in aon áit amháin m.sh. cluichí spóirt le foirne ó chontaetha éagsúla, d’fhéadfadh go mbeadh roinnt marcóirí ann a bhaineann le níos mó ná suíomh amháin.

Is í an Chomhairle Ealaíon a mhaoiníonn an IFI den chuid is mó.